2010

Ziur nago guztiok irakurri dugula George Orwellen istoriorik famatuena dagoeneko, edo behintzat badakigu zeri buruz doan, telebistako programa ezagunagatik besterik ez bada. “1984” eleberriaz ari naiz, noski. Liburu honetan, gogoratu dezagun, Winston protagonistak iraultza pertsonal bat hasten du bere gizartearen kontra, intimitatea alde batera utzi eta erabateko kontrola onartu duen gizarte ustelaren kontra. Gurutzada honetan elementu aipagarri anitz agertzen dira (Anai Handia lider ikusezinaren kontzeptua edo sexua eta egia erreprimitzeko mekanismoak, adibidez), baina horien artean bat nabarmentzen da bereziki: bi zentzuzko telebistak, hau da, Estatuak jendea kontrolatzeko erabiltzen dituen pantailak. Sinistu edo ez, jakin ezazue egun utopia hau egia bihurtu dela.

Eskuko telefonoak dira 2010. urtean Orwellek asmatutako telebista horiek. Bakoitzak nahi duenean deitzeko erabiltzen ditu, bai, baina horren hedatuak ez dauden beste funtzionaltasun ezkutu batzuk ere badituzte. Izan ere, eta telefono hauek zulatzea ezinezkoa omen den arren, beren teknologiak gure borondatearen kontra doazen zenbait bereizgarri piztu dezake, hala nola mikrofonoa ireki, bilatzailea piztu edo deiak nora igortzen diren ikusi. Zientzia-fikzioan bezala, Anaia Handiak aurrerapenen bidez kontrolpean du gizartea; gertatzen dena da bere izen-deiturak askoz entzunagoak diren beste batzuengatik aldatu dituela. Azken finean, segapotoak misilak gidatzeko gauza badira, zer egiteko gai ez dira izango?

Orwell profeta bat zen. “Animal Farm” nobelako baserrian asmatutako egoera benetakoa izan daitekeela demostratu zuten sozialismo eta demokraziaren izenean ziharduten sasijakintsu batzuek; eta kostata, baina Winstonen bizipenen antzeko zerbait jasatea suertatzen zaigu egungo munduan. Eta ez bakarrik hori, zientzia-fikzioak jorratu dituen beste zenbait gai puri-purian jarri dituzte estatuek segurtasuna eta egonkortasuna direla medio, Philip K. Dicken “krimenaurrea” (krimenak gauzatzeko aukera izan baino lehen ustezko kriminalen atxiloketa) edo Alan Moorek “V for Vendetta” komikian azaldutako faxismo berria, esate baterako. Argi dago, beraz, zer izenburu numeriko ipiniko liokeen Orwellek bere maisulanari urte honetan idatziko balu, ezta?